Lenfoma

Profesyoneller için Hodgkin ve Non-Hodgkin Lenfoma

KLL PROGNOZ FAKTÖRLERİ

Posted by Kadri Yamaç Nisan 27, 2013

Kronik Lenfositik Lösemi Prognoz Faktörleri 

İyi Kötü
Evre Binet A (Rai 0–I) Binet B, C (Rai II–IV)
Cinsiyet Kadın Erkek
Lenfosit katlanma süresi Yavaş Hızlı
Kİ görünümü Nodüler Diffüz
Kromozomlar Del 13q14 Del 17p
CD38 Negatif Pozitif
ZAP Düşük Yüksek
LDH Normal Artmış

Posted in Sınıflamalar | Leave a Comment »

intravasküler büyük B hücreli lenfoma

Posted by Kadri Yamaç Nisan 24, 2013

İntravasküler Büyük B Hücreli lenfoma WHO 2008 sınıflamasına göre ekstranodal büyük B hücreli bir lenfomadır. Nadiren T hücreliler de bildirilmiştir.
Tümör hücreleri küçük damarların lümeninde çoğalır. Belirtilerinin karmaşık oluşu nedeniyle klinik olarak tanısı güç bir hastalıktır.
Orta-ileri yaşlarda görülür. Agressif seyirlidir. Hastalar genellikle evre III ve IV gibi ileri aşamada gelirler.
Her organı tutabilir, ama en sık santral sinir sistemi ve cilt tutulumu görülür. Ateş, kilo kaybı, terleme gibi sistemik semptomlar sıktır.
Santral sisinir sitemine ait pek çok belirti arasında şu belirtiler sayılabilir: Duyu ve motor kayıplar, meningoradikülit, paresteziler, afazi, dizartri, hemiparezis, myoklonus, geçici görme kaybı, vertigo, bilinç bozuklukları.
Cilte lezyonları arasından şunlar vardır: ağrılı endure eritematöz erupsiyon, morumsu plaklar, ülsere nodüller, palpable purpura, mavi-kırmızı palpable nodüler renk değişiklikleri, küçük, kırrmızı palpable noktalar.
Histolojik incelmede küçük damarların malign lenfositler tarafından yaygın oklüzyonu görülür. Malign hücrelerin periferik kan yaymasında görülmesi nadirdir.
Tedavisinde antrasiklin tabalı CHOP, R-CHOP gibi protokoller verilir.

Posted in Sınıflamalar | Leave a Comment »

CİLT LENFOMALARI

Posted by Kadri Yamaç Nisan 17, 2013

CİLT LENFOMALARI

Lenfomalar cildi primer veya sekonder olarak tutabilir. Tanı aşamasında cilt dışında tutulum göstermeyen lenfomalar için “primer cilt lenfoması” terimi kullanılır. Primer cilt lenfomaları B veya T lenfosit kaynaklı olabilir.

Sınıflamalarında epey karışıklıklar olan cilt lenfomaları için günümüzde 2005 tarihli WHO-EORTC [World Health Organization  (WHO) – European Organization for Research and Treatment of Cancer (EORTC)] – sınıflaması kullanılmaktadır.

WHO-EORTC, primer cilt belirtileriyle giden cilt lenfomaları sınıflandırması.

T-hücreli ve NK-hücreli cilt lenfomaları
   Mikozis fungoides
   MF varyantları and alt türleri

  • Folikülotropik MF
  • Pagetoid reticulozis
  • Granulomatöz gevşek cilt
   Sézary sendromu
   Erişkin T-hücreli lösemi/lenfoma
   Primer kutanöz CD30+ lenfoproliferatif hastalıklar

  • Primer kutanöz anaplastik büyük hücreli lenfoma
  • Lenfomatoid papulozis
   Subkütan pannikülit-benzeri T-hücreli lenfoma
   Extranodal NK/T-hücreli lenfoma, nazal tip
   Primer kutanöz periferik T-hücreli lenfoma, açıkça belirtilmemiş/unspecified

  • Primer kutanöz agresif epidermotrofik CD8+ T-hücreli lenfoma (geçici/provisional)
  • Kutanöz γ/δ T-hücreli lenfoma (geçici/provisional)
  • Primer kutanöz CD4+ küçük/orta-boy pleomorfik T-hücreli lenfoma (geçici/provisional)
B-hücreli cilt lenfomaları

  • Primer marjinal zone B-hücreli cilt lenfoması
  • Primer folikül merkez cilt lenfoması
  • Primer diffüz büyük B- hücreli cilt lenfoması, bacak tipi       
  • Primer diffüz büyük B- hücreli cilt lenfoması, diğer
  • İntravasküler büyük B- hücreli lenfoma

 

Prekürsör hematolojik tümör

  • CD4+/CD56+ hematodermik tümör (blastik NK-hücreli lenfoma)

Posted in Cilt Lenfomaları | Leave a Comment »

DİFFÜZ BÜYÜK B HÜCRELİ LENFOMA (DBBHL)

Posted by Kadri Yamaç Kasım 23, 2011

Varyantlar, alt gruplar ve alt tipler / antiteler

Başka türlü belirtilmemiş olan (NOS) Diffüz büyük B hücreli lenfoma

   Genel morfolojik varyantlar

  • Santroblastik
  • İmmünoblastik
  • Anaplastik

   Nadir morfolojik varyantlar

   Moleküler alt gruplar

  • Germinal merkez B hücresi benzeri (GCB)
  • Aktive B hücresi benzeri (ABC)

     İmmünohistokimyasal alt gruplar

  • CD5  pozitif DBBHL
  • Germinal merkez B hücresi benzeri (GCB)
  • Germinal merkez B hücresi benzeri olmayan (non-GCB)

Diffüz büyük B hücreli lenfoma alt tipler / antiteler

  • Primer mediastinal (timik) büyük B hücreli lenfoma
  • T hücre / histiyosit zengin büyük B hücreli lenfoma
  • İntravasküler  büyük B hücreli lenfoma
  • Santral Sinir Sisteminin büyük B hücreli lenfoması
  • Primer büyük B hücreli cil lenfoması, bacak tipi
  • ALK pozitif büyük B hücreli lenfoma
  • Kronik inflamasyonla  ilişkili büyük B hücreli lenfoma
  • Yaşlıların EBV + büyük B hücreli lenfoması
  • HHV-8 ilişkili multisantrik Castleman hastalığında görülen lenfoma
  • Plazmablastik lenfoma
  • Primer efüzyon lenfoması

Sınır olgular

Posted in Diffüz Büyük B Hücreli lenfoma, Sınıflama Tabloları | Leave a Comment »

FOLİKÜLER LENFOMA PROGNOZ İNDEKSİ

Posted by Kadri Yamaç Kasım 19, 2011

FOLİKÜLER LENFOMA PROGNOZ İNDEKSİ

(Follicular Lymphoma International Prognostic Index – FLIPI)

Aşağıdaki özeliklere birer olumsuz puan verilir

  • Yaş > 60
  • Evre III veya IV
  • > 4 lenf bezi bölgesi tutulumu
  • Hemoglobin < 12 g/dL
  • Serum LDH > normal değer
Risk 5 yıl sağkalım  10 yıl sağkalım
  Düşük risk (0-1 puan)  % 91 % 71
 Orta risk (2 puan)  % 78 % 51
 Yüksek risk (3-5 puan)  % 53  % 36

Posted in Prognoz İndeksleri | Leave a Comment »

ULUSLARARASI PROGNOZ İNDEKSİ

Posted by Kadri Yamaç Kasım 19, 2011

ULUSLARARASI PROGNOZ İNDEKSİ

 (International Prognostic Index – IPI)

Aşağıdaki özeliklere birer olumsuz puan verilir.

  • Yaş>  60
  • Evre III veya IV
  • Serum LDH > normal değer
  • ECOG/Zubrod performans durumu 2, 3 veya 4
  • > 1 ekstranodal tutulum
Risk gruplaması  5 yıl sağkalım  
Düşük risk (0-1 puan) % 73
Düşük-Orta risk (2 puan) % 51
Yüksek-Orta risk (3 puan) % 43
Yüksek risk (4-5 puan) % 26

Posted in Prognoz İndeksleri | Leave a Comment »

ECOG / WHO / Zubrod Performans Skoru

Posted by Kadri Yamaç Kasım 16, 2011

ECOG / WHO / Zubrod Performans Skoru

The ECOG (19822de yayımlandı). WHO veya Zubrod skoru olarak da bilinir. Kolay olması Karnofsky skoruna olan üstünlüğüdür.

  • 0 – Asemptomatik. Tam aktif, hastalık öncesi tüm aktivitelerini kısıtlama olmaksızın yürütür.
  • 1 – Semptomatik, ama tamamen ayakta. Günlük tüm ev ve ofis işlerini yürütür.
  • 2 – Semptomatik,: Gününün % 50’den azını yatakta geçirir.
  • 3 – Semptomatik. Gününün % 50’den fazlasını yatakta geçirir.
  • 4 – Yatağa bağımlı. Hastaneye yatması gerekebilir.

Posted in Performans Skorları | Etiketler: | Leave a Comment »

REAL Sınıflaması

Posted by Kadri Yamaç Kasım 13, 2011

REAL SINIFLAMASI

B HÜCRE  TÜMÖRLERİ

I. Prekürsör B-hücresi tümörleri

Prekürsör B-lenfoblastik lösemi/lenfoma

II. Periferik B-hücresi tümörleri

  1. B-hücreli kronik lenfositik lösemi/prolenfositik lösemi /küçük lenfositik lenfoma
  2. Lenfoplazmositik lenfoma
  3. Mantle cell lenfoma (MCL)
  4. Folikül merkez hücresi (FCC) lenfoması
    1. Grade I
    2. Grade II
    3. Grade III
  5. Marjinal zone B-hücreli lenfoma
    1. Ekstranodal
    2. Nodal
  6. Splenik Marjinal Zone lenfoması (Villöz lenfositli )
  7. Hairy cell lösemi
  8. Plazmositoma/Plazma hücreli Myelom
  9. Diffüz Büyük B-hücreli lenfoma

Alt grup : Primer Mediastinal (thymic) B-hücreli lenfoma

  1. Burkitt lenfoması
T HÜCRE TÜMÖRLERİ

I. Prekürsör T-hücresi tümörleri

Prekürsör T-lenfoblastik lösemi/lenfoma

II. Periferik T-hücre ne NK tümörleri

1.T-hücreli kronik lenfositik lösemi/prolenfositik lösemi

2.Large granüler lenfositik lösemi (LDL)

T tipi

NK tipi

3.Mycosis Fungoides /Sezary sendromu

4. Periferik T-hücre tümörleri

a. Sınıflandırılmayanlar

b. Spesifik tipler

Angioimmünoblastik –hücreli lenfoma (AILD)

Nazal/Nazal tip  T/NK  hücreli (anjiyosentrik) lenfoma

İntestinal T-hücreli lenfoma  (enteropati ile birlikte olanlar ve

olmayanlar)

Hepatosplenik gamma delta T-hücreli lenfoma

Subkütanöz pannikülitik T-hücreli lenfoma

5. Adult T-hücreli lenfoma/lösemi (ATLL)

6. Anaplastik large cell lenfoma (ALCL), CD30+, T- ve null hücre tipleri

Posted in Sınıflama Tabloları | Etiketler: | Leave a Comment »

Lenfoma Sınıflamaları

Posted by Kadri Yamaç Kasım 12, 2011

LENFOMA DÜNYASINDA  SINIFLAMLARIN SONU GELECEK Mİ?

[Kadri Yamaç, 2011]

Lenfoma sınıflamaları hematologlar ve patologlar açısından öğrenilmesi ve uygulaması zor tablolar oldular.  Sadece son yarım yüzyıla bakarsak Rappaport (1956), Kiel (1974), Lukes ve Collins (1974), IWF (1982), REAL (1994) ve WHO (2001 ve 2008) sınıflamaları lenfoma gündeminde sürekli ön sıralarda yer aldı.  Her birisi farklı yaklaşımları temel alırken terminolojileri kavramak bile kolay değildi. Neyse ki yirminci yüzyılın ilk yarısındaki sınıflama gayretleri artık sadece lenfoma tarihine ilgi duyanların merak konusu.

Elbette hiç kimse sürekli değişen ve birbiriyle uyum sorunları olan sınıflamalarla uğraşmak istemiyor. Ancak lenfoid sistem hücrelerinin çok karmaşık kökenleri, immünofenotipik özellikleri ve moleküler genetik alanındaki gelişmeler doğal bir biçimde lenfoma sınıflamaları çabalarını da teşvik ediyor.

Günümüz lenfoma sınıflamalarda yer alan hastalık sayısı oldukça artmış durumda. Aslında artık sınıflama yapmak yerine hücre kökeni, morfolojisi, immünofenotipik, genetik ve klinik özellikleriyle çok farklı lenfoid sistem hastalıkları sırayla tanımlanıyor. 2008’de güncellenen WHO sınıflaması oldukça kapsamlı, anlaması rahat ve uygulanabilirliği yüksek, ama kabul edelim ki bu da henüz yolun sadece bir aşaması. Lenfoma dünyası belki her on yılda, hatta belki daha kısa süreler içinde, yepyeni lenfomaların bu listeye girdiğine tanık olacak. Moleküler genetiğin önemli olacağı bir dönem bizi bekliyor.

Sınıflamalar tarihine bakış

Lenfoma konusundaki ilk bilgilerimiz evvelki yüzyıla dayanır. İlk kez 1832’de bir İngiliz hekim tarafından “On Some Morbid Appearances of the Absorbent Glands and Spleen” başlıklı bir makaleyle altı kişide tanımlanan bir hastalık daha sonra onun adıyla anılmaya başlandı. Bu hastalık Hodgkin lenfomadır. Tanımlayan kişi de zamanının önde gelen patologlarından olan Thomas Hodgkindir.  Thomas Hodgkin o yıllarda hastalığın inflamatuvar olduğunu  düşünmüştü.

Aslında lenfoma tarihinde bunun da öncesi var. 1806’da  Fransız hekim Jean Louis Alibert ilk mycosis fungoides hastasını duyurmuştu.

Yirminci yüzyılda lenfoma sınıflama çabalarından birisi 1934 yılında Amerika’dan geldi. American Registry of Pathology hücre morfolojisini temel alan Lenfatik ve Retiküler Tümörlerin Sınıflaması başlıklı bir sınıflama yaptı. Bunu Robb-Smith (1938), Gall ve Mallory (1942), Jackson ve Parker (1939, ve 1947) izlediler. Bu dört sınıflama da morfolojik temele dayanan çalışmalardı.

1940’lardan aklımızda kalanları hatırlayacak olursak o yıllarda küçük hücreli lenfomaların  lymphosarcoma ve büyük hücreli olanların reticulum cell sarcoma olarak adlandırıldıklarını görürüz. Bu terimler kısa zaman sonra tamamen ortadan kalktılar.

Henry  Rappaport 1956 yılında yeni bir sınıflama yaptı. Bu da morfolojiye dayalıydı; sitolojiyi ve dokunun yapısını göz önüne almaktaydı. Nodüler ve diffüz lenfomalar olarak yaptığı iki temel ayırım klinisyenler bakımından yol gösterici idi.

Rappaport sınıflamasında tümör hücreleri büyüklük ve morfoloji olarak normal lenfositlere benziyorsa iyi diferansiye lenfositik, lenfositlere benzeyen ancak nükleusu angule ve irregüler ise az diferansiye lenfositik,  normal lenfositin 2-3 misli büyüklükte ve bol sitoplazmalı ise makrofajlara  benzetilerek histiyositik, eğer lenfosit ya da histiyositlere benzetilememiş ise undiferansiye olarak adlandırılmıştır.

Rappaport sınıflaması 1970’lere kadar yaygın kullanıldı. Ancak Rappaport kısa sürede güncelliğini yitirmekte gecikmedi.Çünkü örneğin Rappaport’un Diffüz Histiyositik Lenfoma dediği şey aslında bir lenfosit tümörü olup diffüz büyüyen büyük hücreli lenfomaydı.

Lenfoid sistemin biyolojisi aydınlanmaya başlayınca sınıflamalara yaklaşımın da değiştiği görüldü.  Lenfoma dünyası 1974’te Lukes ve Collins ile Kiel sınıflamalarıyla tanıştı. 1974-76 yılları en lenfoma sınıflamalarında en yoğun çalışmaların yaşandığı dönem sayılabilir. British National Lymphoma Investigation (1974),  World Health Organization (1976) ve Dorfman (1974) da yine bu dönemin ürünleri oldular.

Lukes ve Collins o zamanın mevcut immün sistem bilgilerini lenfoma ile korele etmeyi denediler. Sınıflamada T ve B lenfosit lenfomaları üst başlıklarını kullandılar.

Kiel sınıflaması da morfolojiyi ve immünolojiyi esas almıştı. Kiel sınıflaması daha çok Avrupa’da kullanıldı. Bu sınıflama Almanya’nın Kiel üniversitesi Patoloji Enstitüsünden Profesör Karl Lennert tarafından yapılmış ve adını da bu kentten almıştır. Kiel sınıflaması 1974’te açıklandı, 1988’de güncellendi.

Lenfoma sınıflamaları 1980’lerin başı itibariyle çok karışık durumdaydı. Lukes ve Collins ya da Kiel yaygın kullanım bulamıyor, araştırmalarda ya da tedavi sonuçlarının karşılaştırılmasında sorunlar yaşanıyordu. 1982’de NCI (National Cancer Institute) tarafından IWF (International Working Formulation) sınıflaması oluşturuldu. IWF, lenfomaları düşük dereceli, orta dereceli, ve yüksek dereceli olmak üzere prognostik bir sınıflama altında topladı. Oluşturduğu toplam on alt grubu da A harfinden J harfine kadar etiketledi. Bu listeye göre A,B,C düşük dereceli, D,E,F,G orta dereceli, H,I ve J yüksek dereceli lenfomların karşılığı oldular.

IWF lenfoma klinisyenlere büyük kolaylık sağladı. Ancak kısa sürede IWF de güncelliğini yitirdi. Pek çok lenfoma tipi bu sınıflarda doğru yere oturamıyordu.

Çok geçmeden Asya’dan 1, Amerika’dan 6, Avrupa’dan 10 kuruluşu temsil eden toplam 19 hematopatolog (International Lymphoma Study Group, ILSG) tarafından  1994’te yayımlanan REAL (Revised European-American Lymphoma Classification) sınıflaması geldi. REAL o ana kadar yapılan tüm lenfoma sınıflamalarından çok başka bir bakış açısına dayandırıldı. REAL ile lenfomaların dereceler ya da görünüşler gibi giderek zorlayıcı ve gerçekçi olmayan üst başlıklarda toplanmasından vazgeçildi. Her bir lenfomaya ayrı odaklanıldı. Her bir lenfoma tipinin morfoloji, immunfenotip, genetik ve klinik özellikleri göz önüne alındı. Klinik uygulamaya yönelik olmak hedeflendi.

WHO SINIFLAMASI

2001 WHO (World Health Organization) sınıflaması 1994 tarihli REAL sınıflamasını temel almıştır. İki temel ilkeyi gözetir: lenfomaları hücre kökenlerine göre sınıflara ayırmak ve birbiriyle örtüşmeyen ve klinik olarak anlamı olan farklı hastalıkları tanımlamak. Bu hastalıklar da yine REAL’e benzer biçimde morfoloji, immunfenotip, genetik, moleküler ve klinik özellikleri göz önüne alınarak yapıldı. WHO sınıflaması 2008 yılında güncelleştirildi

WHO sınıflaması yaygın kabul gördü. WHO ile çok uzun zamandır klinisyenler ve patologların dünyanın farklı yerlerinde başka terminolojilerle ve sınıflamalarla yaşadıkları sorunu çözme yolunda belki de atılmış en önemli adımdır. Sınıflamaların Sınıflamasını (!) yapmaya varacak derecede mizahileşen uzun öykü sona ermiştir.

Uzun öykü sona erdi diyoruz, ama 2008 WHO sınıflamasında henüz sınıflanamayan ve sınır (borderline) olarak belirtilen hastalıklar var. Örneğin:

  • Diffüz Büyük Hücreli Lenfoma ile Burkitt Lenfoma arasında kalan ve sınıflanamayan B Hücreli lenfomalar
  • Diffüz Büyük Hücreli Lenfoma ile Klasik Hodgkin lenfoma arasında kalan ve sınıflanamayan  olgular.

WHO SONRASI NE OLACAK?

Morfoloji ve immünofenotip lenfomaların tanısında hala çok önemli. Geleceğin ne olacağını bilmek olanaksız, ancak görünen o ki moleküler genetik bilgiler bilinen lenfoma türlerini alt dallara ayıracak.  Belki de tamamen genetiğe dayalı sınıflamalar yapılacak.

Örnek vermek gerekirse; DNA Mikroarray teknolojisi bu alanda büyük gelişmelere ön ayak olacak gibi görünüyor. Nitekim Diffüz Büyük Hücreli Lenfoma’nın (DLBCL) bir kısmının hücre kökeninin Germinal Merkez B hücrelerinden bir kısmının ise aktive B lenfositlerden köken alıyor olması bu lenfomaya bakışımızı ciddi değiştirecektir. Çünkü GM ile Post-GM kökenli olanların 5 yıllık sağkalımlarında GM lehine belirgin olumlu fark vardır. Hiç kimse daha fazla lenfoma türü istemiyor olsa bile sadece bu örnek bile bundan böyle DLBCL’yı tek bir hastalık olarak göremeyeceğimizi işaret ediyor.


Posted in Bir bakışta | Etiketler: , , , | Leave a Comment »